100 lat temu Witos stanął na czele Rządu Obrony Narodowej. Głównym celem obrona kraju przed bolszewikami

100 lat temu Witos stanął na czele Rządu Obrony Narodowej. Głównym celem obrona kraju przed bolszewikami

Dodano: 
Wincenty Witos
Wincenty Witos / Źródło: Wikimedia Commons / domena publiczna
24 lipca 1920 Wincenty Witos po raz pierwszy objął stanowisko premiera, stając na czele utworzonego w czasie wojny polsko-bolszewickiej Rządu Obrony Narodowej. Polityk został odciągnięty bezpośrednio od pola. Posłańca z Warszawy przyjął na swoim w Wierzchosławicach, przygotowując uprawę łubinu.

Wincenty Witos był rolnikiem, działaczem społecznym i samorządowcem. Angażował się w działalność chłopskich organizacji społeczno-gospodarczych, od samego początku swojej działalności politycznej był związany z ruchem ludowym– od 1895 r. był członkiem Stronnictwa Ludowego, a od 1913 r. Stronnictwa Ludowego „Piast”.

Już w pierwszych dniach niepodległości Witos stanął na czele Polskiej Komisji Likwidacyjnej – pierwszego tymczasowego organu władzy polskiej dla ziem byłego zaboru austriackiego. W wyborach do Sejmu Ustawodawczego został wybrany na posła i prezesa PSL „Piast”, stając się jedną z czołowych postaci II Rzeczypospolitej.

Stanowisko premiera obejmował w trudnym czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wcześniejszy rząd Władysława Grabskiego, powołany zaledwie miesiąc wcześniej, w czerwcu 1920 r., nie miał wyrazistego programu politycznego, ani też nie wykazał woli utworzenia koalicyjnego rządu obrony państwa, mającego poparcie wszystkich partii. W tej sytuacji próbę utworzenia nowego rządu podjęły środowiska lewicowe, przy pełnej zgodzie Naczelnika Piłsudskiego, powołując na stanowisko premiera Wincentego Witosa i formułując Rząd Obrony Narodowej.

Rząd Obrony Narodowej Wincentego Witosa

Program nowego rządu został przyjęty w deklaracji rządowej, wygłoszonej w dniu zaprzysiężenia – 24 lipca 1920 r. Najważniejszymi punktami programu były: obrona państwa, zakończenie wojny oraz zawarcie trwałego i sprawiedliwego pokoju z Rosją sowiecką. Rozmowy pokojowe rozpoczęły się zaledwie w dwa dni po objęciu władzy przez nowy rząd. Rozejm, podpisany 12 października 1920 r., wszedł w życie 18 października, a traktat pokojowy został podpisany 18 marca 1921 r.

W okresie rządów Witosa uchwalona została w dniu 17 marca 1921 r. konstytucja zwana marcową, która zakończyła proces zmagań o kształt ustrojowy II Rzeczypospolitej. Ponadto rząd deklarował wcielenie w życie reform uchwalonych przez Sejm oraz ukrócenie nadużyć administracji. Mimo poparcia udzielonego w Sejmie nowy rząd był atakowany zarówno przez endecję, jak i przez ugrupowania skrajnie lewicowe, głównie Komunistyczną Partię Robotniczą Polski.

Politycy powrócili do dawnych sporów w sprawach wewnętrznych. Komplikowały one działalność rządu, który miał do rozstrzygnięcia szereg zasadniczych kwestii granicznych i ustrojowych. Liczne dymisje z rządu, które rozpoczęły się nazajutrz po odrzuceniu oddziałów Armii Czerwonej spod Warszawy, spowodowały, że w początkach 1921 r. rząd stracił charakter koalicyjnego, a stał się centrowym. Ostatecznie 13 września 1921 r. Witos podał rząd do dymisji. Na czele rządu stawał jeszcze dwukrotnie – w 1923 oraz 1926 roku.

Tekst Wincentry Witos na czele Rządu Obrony Narodowej został opublikowany na licencji CC BY-SA 3.0.

Czytaj także:
Sto lat temu Polska podpisała umowę z Ukrainą. Piłsudski i Petlura szykowali się na wojnę z bolszewikami

Czytaj także

 0

Czytaj także