Komuniści masowe przesiedlenia uzasadniali walką z UPA. Rocznica rozpoczęcia akcji „Wisła”

Komuniści masowe przesiedlenia uzasadniali walką z UPA. Rocznica rozpoczęcia akcji „Wisła”

Dodano: 1
Ruiny cerkwi we wsi Królik Wołoski, opuszczonej w trakcie akcji „Wisła”
Ruiny cerkwi we wsi Królik Wołoski, opuszczonej w trakcie akcji „Wisła” / Źródło: Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0 / Henryk Bielamowicz
Od 28 kwietnia 1947 roku, przez kolejne trzy lata komunistyczne władze Polski przesiedliły ponad 140 tys. Ukraińców, Bojków i Łemków. Akcja „Wisła” była uzasadniana walką z bandami UPA.

Pod koniec II wojny światowej na obszarze południowo-wschodniej Polski zaognił sile konflikt między polskim podziemiem niepodległościowym oraz jednostkami ludowego Wojska Polskiego a partyzantami Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Walki były w dużej mierze skutkiem dokonanego wcześniej przez Ukraińców na terenach Wołynia i Małopolski Wschodniej ludobójstwa ludności polskiej.

Po 1945 r., gdy wschodnia granica Rzeczypospolitej oparta została na linii Bugu i Sanu, UPA zintensyfikowała swoje działania na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu, dążąc z jednej strony do zastopowania przesiedleń ludności ukraińskiej do ZSRR, z drugiej zaś do stworzenia na tych ziemiach niepodległej Ukrainy.

Sotnie UPA niszczyły linie telefoniczne oraz przeprowadzały zorganizowane ataki na posterunki milicji, stacje kolejowe, mosty i wiadukty. Obiektem ich agresji stawały się także siedziby komisji przesiedleńczych oraz opuszczane przez Ukraińców (w wyniku przesiedleń) wioski i miasteczka, które upowcy podpalali, aby w przyszłości nie mogli zamieszkać tam Polacy.

Propagandowe przyczyny akcji „Wisła”

28 marca 1947 r., gdy w Jabłonkach koło Baligrodu w zasadzce zastawionej przez oddziały UPA zginął ówczesny wiceminister obrony narodowej gen. Karol Świerczewski, władze komunistyczne w Warszawie postanowiły wykorzystać ten fakt propagandowo i podjęły decyzję o przeprowadzeniu zakrojonej na szeroką skalę deportacji ludności ukraińskiej i rusińskiej (Łemków i Bojków) z południowo-wschodniej Polski na teren tzw. Ziem Odzyskanych.

Akcja, która przyjęła najpierw kryptonim „Wschód”, a później „Wisła” – miała na celu pozbawienie oddziałów UPA zaplecza dla prowadzenia dalszych działań zbrojnych.

Najwyższe władze państwowe w specjalnych rozporządzeniach dokładnie określiły sposób relokacji ludności ukraińskiej. Chodziło przede wszystkim o to, aby mieszkała ona jak najdalej od granicy wschodniej państwa polskiego oraz żeby nie tworzyła na nowo zajmowanych ziemiach zwartych skupisk.

W wyniku przeprowadzonej w latach 1947–1950 operacji – Wojsku Polskiemu oraz Korpusowi Bezpieczeństwa Wewnętrznego udało się rozbić siły UPA, zaś przesiedlenia objęły ponad 140 tys. osób. W efekcie akcji „Wisła” doszło do wyludnienia dużych połaci Roztocza, Podgórza Przemyskiego i Bieszczadów oraz zniszczenia dziedzictwa kulturowego tych ziem.

Autorem tekstu Uchwała o rozpoczęciu akcji „Wisła”jest Paweł Cichocki. Artykuł został opublikowany na licencji CC BY-SA 3.0.

Czytaj też:
13 kwietnia 1943 świat usłyszał o zbrodni w Katyniu. „Bolszewicy po prostu zastrzelili około 10 tys. polskich jeńców”

 1

Czytaj także