„Józef Piłsudski to człowiek wielkiego formatu obdarzony ponadprzeciętną przenikliwością i umiejętnościami. Jako jeden z nielicznych potrafił połączyć romantyczne wizje z realizmem politycznym, dzięki czemu Polska w 1918 roku, po 123 latach nieobecności na mapach Europy, odzyskała niepodległość” – pisze Agnieszka Cubała we wstępie do nowej publikacji pt. „M jak marzenie o Niepodległej. Józef Piłsudski od A do Z”.
Książka została wydana przez Bibliotekę Publiczną Gminy Wolin w ramach wydarzenia „Tydzień dla Niepodległej”. Stanowi rozszerzenie wystawy noszącej taki sam tytuł.
„M jak marzenie o Niepodległej”. Agnieszka Cubała o kulisach powstawania nowej książki
Autorka opowiedziała, jak powstał pomysł na książkę i jak przebiegały nad nią prace. – Książkę napisałam nieoczekiwanie dla mnie samej. Nie planowałam kolejnej publikacji w tym roku. Miałam stworzyć jedynie scenariusz wystawy. To wszystko nie wydarzyłoby się jednak, gdyby nie moja długoletnia współpraca z Biblioteką Publiczną Gminy Wolin – mówi Agnieszka Cubała.
– W roku 2023 dyrektorka tej niezwykle kreatywnej i prężnie działającej instytucji kultury – Agnieszka Peplińska-Kot, zaprosiła mnie, bym w ramach „Tygodnia dla Niepodległej” opowiedziała o Aleksandrze Piłsudskiej i kobietach biorących udział w walkach narodowowyzwoleńczych. Już wówczas pomyślałam, że to bardzo ciekawy i rzadko opisywany temat. Pamiętam, że podczas wykładu powiedziałam, że jestem wdzięczna za inspirację i być może wykorzystam zebrany materiał w kolejnej książce – relacjonuje autorka.
– Rok później pojawiłam się w Wolinie, by przybliżyć życie prywatne matek i ojców Niepodległej. To wówczas, podczas zbierania materiałów do prezentacji, przyszedł mi do głowy pomysł opisania Józefa Piłsudskiego w formule „od A do Z”. Dlatego na wszelki wypadek nie wyrzuciłam notesu, w którym zapisywałam ciekawostki dotyczące poszczególnych postaci – dodaje Agnieszka Cubała.
W 2026 r. pisarka dostała propozycję, aby przygotować scenariusz wystawy, która wpisywałaby się w program wydarzenia „Tydzień dla Niepodległej”, organizowanego przez Bibliotekę Publiczną Gminy Wolin. – Przygotowując propozycje tematów, stwierdziłam, że mam gotowy materiał na książkę. Zaproponowałam więc taki „dodatek do wystawy”. Mój pomysł został przyjęty z radością i entuzjazmem. Więc kilkanaście kolejnych dni i nocy spędziłam niemal wyłącznie z Józefem Piłsudskim. Pomimo presji czasowej wspólnie z Biblioteką, będącą wydawcą publikacji, zrealizowaliśmy ten projekt, bo, jak powiedział Marszałek: „Kto chce ten może, kto chce, ten zwycięża, byle chcenie nie było kaprysem lub bez mocy” – zaznacza autorka.
Pisarka odkryła nieznane karty historii swojej rodziny. „Odznaka za wierną służbę”
Agnieszka Cubała przyznaje również, że ma do publikacji bardzo osobisty stosunek.
– Pracując nad książką poznałam losy mojego pradziadka – Adama Maciantowicza, legionisty i wielkiego zwolennika Marszałka. Dzięki wizycie w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku trafiłam na jego biogram, z którego dowiedziałam się, że należał do legendarnej I Brygady Legionów Polskich i został uhonorowany „Odznaką za wierną służbę” w tej jednostce, a następnie Krzyżem Niepodległości” – mówi pisarka.
Nowa książka składa się z krótkich, ułożonych alfabetycznie haseł opisujących działalność Józefa Piłsudskiego, biorąc pod uwagę aspekty: konspiracyjny, rewolucyjny, polityczny, wojskowy i niepodległościowy, jak również życie prywatne, pasje i upodobania.
„W książce Czytelnicy odnajdą odpowiedzi na pytania: Jakim człowiekiem był Józef Piłsudski? Za czym przepadał, a czego nie znosił? Jakie kobiety mu się podobały? Co myślał o polityce, posiadaniu racji i skutecznych metodach rządzenia krajem? Jakie określenie zdradzało jego sympatię wobec danej osoby, a które zwiastowało, że nad rozmówcą zbierają się czarne chmury? Dlaczego sądził, że za młodu należy być socjalistą albo przynajmniej buntownikiem? I z jakich powodów uważał, że nie można życzyć komuś gorszego losu niż rządzenie Polakami?” – wymienia Agnieszka Cubała.
Czytaj też:
„Białe karty” powstania warszawskiego. Badaczka: Nikt o to nie pytał