Trudna droga do atomu. Historia planów budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej

Trudna droga do atomu. Historia planów budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej

Dodano: 
Pozostałości po budowie Elektrowni Jądrowej Żarnowiec
Pozostałości po budowie Elektrowni Jądrowej Żarnowiec Źródło: Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0 / Mzywial
Pierwsza polska elektrownia atomowa miała powstać już w PRL. Decyzję o jej budowie podjęto w latach 70., a sama inwestycja powstawała w latach 80. Niestety, powstanie Elektrowni Jądrowej Żarnowiec powstrzymała katastrofa w Czarnobylu i kryzys ekonomiczny.

Początek rozwoju energetyki jądrowej jest nieodłącznie związany z wykorzystaniem energii jądrowej do celów militarnych. Jednak już po zakończeniu II wojny światowej, zaczęto się zastanawiać nad innym użyciem energii atomowej niż cele wojskowe.

Pierwsze elektrownie jądrowe na świecie

W ten sposób najpierw w 1951 roku Amerykanie wybudowali eksperymentalny reaktor EBR-I, z którego zaczęto pozyskiwać energię elektryczną. Jednak pierwszą w pełni funkcjonalną cywilną elektrownią jądrową na świecie była elektrownia jądrowa Obninsk w ZSRR, która zaczęła produkować energię do sieci w 1954 roku.

Od tej pory świat zaczął na coraz większą skalę rozwijać energetykę jądrową. W latach 50. i 60. głównym zadaniem większości elektrowni jądrowych wciąż była produkcja wzbogaconego materiału rozszczepialnego na potrzeby wojskowe, jednak energetyczne i polityczne znaczenie energetyki jądrowej systematycznie wzrastało. W latach 70. proces powstawania cywilnych elektrowni jądrowych znacząco przyśpieszył.

Czytaj też:
Największa eksplozja w historii. Car-bomba była bezużyteczna pod względem militarnym

Plany pierwszej polskiej elektrowni jądrowej

W Polsce pierwsze badania nad energią jądrową podjęto już w połowie lat 50. XX wieku, kiedy to utworzono Instytut Badań Jądrowych w Świerku koło Otwocka. I to właśnie tam w 1958 roku uruchomiono pierwszy w Polsce doświadczalny reaktor jądrowy EWA, który pracował do 1995 roku. Doświadczalnych reaktorów w Świerku działało kilka, ale do dziś pracuje tylko jeden – uruchomiony jako drugi w Polsce w 1974 roku reaktor Maria.

W Świerku pracowały jednak wyłącznie reaktory uruchomione w celach naukowych. Jednak wraz z rozwojem energetyki jądrowej w bloku sowieckim, także w Polsce zaczęto planować powstanie pierwszej elektrowni jądrowej.

Oficjalną decyzję o wybudowaniu elektrowni i rozpoczęciu prac przygotowawczych władze PRL podjęły w sierpniu 1971 roku. Już w 1972 roku, po wieloletnich konsultacjach oraz licznych badaniach geologicznych, hydrologicznych, sejsmicznych i demograficznych podjęto decyzję, że najlepszym miejscem na lokalizację elektrowni jądrowej jest Kartoszyno nad Jeziorem Żarnowieckim koło Żarnowca na Pomorzu.

Elektrownia Jądrowa Żarnowiec

28 lutego 1974 roku podpisano w sprawie budowy „Elektrowni Jądrowej Żarnowiec” umowę o współpracy między Rządem PRL a Rządem ZSRR, a w 1978 r. w zawarto kontrakt na projekt techniczny. EJ Żarnowiec miała być wyposażona w cztery bloki z zaprojektowanymi w ZSRR a produkowanymi w Czechosłowacji reaktorami WWER o mocy 440 MW każdy. Reaktory te opierają się na klasycznej technologii, w której chłodziwem, moderatorem i reflektorem jest zwykła woda, co wpływa na bezpieczeństwo tej technologii.

Inne ważne podzespoły elektrowni miały być produkowane w Polsce. Chodziło m.in. o turbiny typu 4K-465 z elbląskich zakładów Zamech oraz generatory GTHW-600, produkowane na licencji szwajcarskiej firmy ABBC przez Dolnośląskie Zakłady Wytwórcze Maszyn Elektrycznych „Dolmel” z Wrocławia.

Czytaj też:
Elektrownia jądrowa w Polsce szansą dla naszych firm. Faworyci przeprowadzili ponad 500 rozmów

Budowa elektrowni ruszyła w 1982 roku. Wtedy też wysiedlono część mieszkańców wsi Kartoszyno w ramach rekompensaty ofiarując im ziemię i domy w niedalekim Odargowie. Na 70 hektarach przeznaczonych pod elektrownie gruntów ruszyły prace budowlane. Budynków miało powstać łącznie 189, w tym w 79 miała działać sama elektrownia.

Do 1986 roku ukończono prace nad większością obiektów pomocniczych elektrowni, takich jak hale magazynowe, kotłownia technologiczna, hydrofornia, oczyszczalnia ścieków, stołówka, budynki socjalne, hotele pracownicze. Wzniesiono również „Ośrodek Pomiarów Zewnętrznych”, czyli stację meteorologiczną z 205-metrowym masztem, która od razu zaczęła działać jeszcze przed wybudowaniem elektrowni. Wylano również płytę fundamentową samej elektrowni i rozpoczęto budowę bloków.

Katastrofa w Czarnobylu rzuca cień na polską elektrownię

31 grudnia 1983 roku Rada Ministrów podjęła uchwałę o planowanym terminie oddania do eksploatacji bloku nr 1 w grudniu 1990 i nr 2 rok później. Z kolei 10 kwietnia 1986 roku Sejm uchwalił ustawę Prawo atomowe w Polsce, która był pierwszym aktem normującym najważniejsze kwestie związane z wykorzystaniem energii jądrowej w Polsce.

Opracował:
 0

Czytaj także