Gabriel Narutowicz został zamordowany 100 lat temu. Pierwszy prezydent urzędował zaledwie kilka dni

Gabriel Narutowicz został zamordowany 100 lat temu. Pierwszy prezydent urzędował zaledwie kilka dni

Dodano: 1
Gabriel Narutowicz
Gabriel Narutowicz Źródło: Wikimedia Commons / Domena publiczna
Dokładnie sto lat temu, 16 grudnia 1922 roku, Gabriel Narutowicz, wybrany kilka dni wcześniej na pierwszego prezydenta Polski, został zamordowany w warszawskiej Zachęcie. Za spust pociągnął Eligiusz Niewiadomski, malarz i historyk sztuki.

Po burzliwych pierwszych polskich wyborach prezydenckich Gabriel Narutowicz mógł w końcu rozpocząć normalne urzędowanie. Mimo anonimowych gróźb przewidujących jego rychłą śmierć, profesor zachowywał zewnętrzny spokój i opanowanie – odmówił nawet ochrony policyjnej, choć nalegał na to jego osobisty sekretarz Stanisław Car.

Gabriel Narutowicz zamordowany w Zachęcie

Trzeci dzień urzędowania, czyli 16 grudnia, rozpoczął się dla prezydenta Narutowicza podpisaniem ułaskawienia skazanego na śmierć więźnia. Następnie prosto z Belwederu udał się na przedpołudniową wizytę u kardynała Aleksandra Kakowskiego. Spotkanie trwało krótko; następnym punktem w rozkładzie dnia, o 12, było otwarcie salonu sztuki w gmachu Zachęty.

Potem prezydent miał jeszcze wysłuchać relacji Tadeusza Jackowskiego (który przyjechał z Gdańska ze zgodą Leona Plucińskiego na objęcie stanowiska premiera), spotkać się z Kapitułą Orderu Orła Białego i porozmawiać z kandydatami na ministrów.

Czytaj też:
100 lat temu Polska się zatrzymała. Historyk: Ludzie uświadomili sobie, że miało miejsce coś strasznego

Około godziny 12.10 prezydencka limuzyna zajechała pod galerię, gdzie już czekali na niego premier Julian Nowak oraz ministrowie Kazimierz Kumaniecki i Wacław Makowski. Na schodach witali go szef protokołu Stefan hr. Przeździecki i prezes Zachęty.

Narutowicz wszedł do sali wystawowej na pierwszym piętrze budynku. Wśród zgromadzonych gości obecny był poseł angielski. Prezydent oglądał kolejne obrazy. Kiedy zatrzymał się przy dziele Teodora Ziomka Szron, rozległy się nagle odgłosy trzech szybko następujących po sobie strzałów.

Wśród ogólnego zamieszania prezydent osunął się na podłogę. Jego głowę podtrzymywała poetka Kazimiera Iłłakowiczówna, a premier zaczął wzywać pomocy lekarza. Po chwili podszedł doktor Śniegocki, który stwierdził zgon w wyniku wewnętrznego krwotoku płucnego.

Zabójca, malarz Eligiusz Niewiadomski stał z boku, z wyciągniętym w kierunku prezydenta rewolwerem. Ujęto go, ale nikomu nie pozwolono opuszczać gmachu, aby wiadomość o zamachu nie rozprzestrzeniła się po mieście i nie spowodowała zamieszek. W końcu po sporządzeniu protokołu oględzin zwłok, po 14.30 wyprowadzono ciało prezydenta i przewieziono do Belwederu.

22 grudnia odbył się uroczysty pogrzeb i złożenie ciała prezydenta w podziemiach archikatedry warszawskiej.

Autorem tekstu Zamordowany został prezydent Gabriel Narutowicz jest M. G.-K.. Materiał został opublikowany na licencji CC BY-SA 3.0.

Czytaj też:
155 lat temu urodził się Józef Piłsudski. Kto wypowiedział te słowa: Marszałek, czy współcześni politycy?
Czytaj też:
„Gintra” – bohaterka PPS. Jej „dromaderki” pod gorsetami często nosiły broń lub dynamit

Źródło: Muzeum Historii Polski
 1

Czytaj także